El Çektirilen Sözlük Anlamı Nedir?
Ankara’nın kalabalık caddelerinden birinde yürürken, birden bir kelime takılıyor kafama: “El çektirilen.” Bir yandan işe yetişmeye çalışırken, diğer yandan da bu ifadenin anlamını merak ediyorum. Sonra düşündüm; aslında bu tür ifadeleri kullanmak, toplumumuzda hep bir yere oturmuş. Ancak kelimenin tam olarak ne anlama geldiğini ne kadar biliyoruz? Belki de birçoğumuz sadece duymuşuzdur, ancak kelimeyi ne zaman ve nasıl kullandığımızı hiç sorgulamadan…
El çektirilen sözlük anlamı nedir peki? İşte bu yazıda, hem dilsel bir çözümleme yapacağız hem de hayatımıza nasıl girdiğine dair biraz daha derine ineceğiz.
El Çektirilen: Ne Anlama Geliyor?
El çektirilen, kelime anlamı olarak, bir şeyden ya da bir durumdan uzak durulması gerektiğini anlatan bir deyim. Türkçe’de genellikle bir konuda karar verildiğinde, bir kişi ya da şey hakkında artık herhangi bir müdahalede bulunulamayacağına işaret eder. Anlayacağınız, bir durumu ya da durumu “bırakma” ve “yapma” diyen bir anlamı vardır.
Bunun günlük hayattaki karşılığı ise, bir şeyin tamamen son bulması ya da ortadan kalkmasıdır. Mesela, küçük bir örnekle açıklayayım; bir arkadaşım zamanında bir konu hakkında sürekli olarak aynı hatayı yapıyordu. Durumu fark ettik ve “Artık el çektirilen bir konu haline geldi, bu konuda daha fazla konuşmaya gerek yok” dedik. Yani demek istediğimiz, artık bu konuya dair hiçbir şey söylemek ya da müdahil olmak gereksizdi. Durum, çözülmüş ve artık tartışma dışı bir hal almıştı.
El Çektirilen Sözlük Anlamı ve Günlük Hayattaki Yeri
Şimdi, hayatımıza nasıl yerleştiğine dair biraz daha detaylı düşünelim. Bir yandan ekonomist bakış açısıyla, dilin zamanla nasıl evrildiğini görmek de ilginç. İnsanlar, pratikte kullanmak için daha hızlı ve etkili yollar arar. “El çektirilen” deyimi de işte bu türden bir hız ve basitlik arayışından doğmuş olabilir. Bir şeyin artık “tamamlandığını” ya da “geçmişte kaldığını” anlatmak için daha kısa, daha anlamlı bir ifade şekli.
Bunu iş hayatında da sıkça gözlemledim. Birçok kez karar alma süreçlerinde, bir durumun sonlandırıldığını belirtmek için “el çektirilen” ifadesi kullanıldı. Örneğin, şirketin bir dönemki stratejisinin hatalı olduğu kabul edildiğinde, tüm konuşmalar durur, konuyla ilgili herkesin fikri “el çektirilen” bir konu haline gelir. O an, yeni bir yönelim başlar ve eski duruma dair herhangi bir müdahale yapılmaz. Yani, dil bir nevi zamanla herkesin kararına ve kolektif akıla dair bir yansıma olmuş oluyor.
El Çektirilen Deyiminin Sosyal Hayattaki Yeri
Benim en çok gözlemlediğim kullanım alanlarından biri de sosyal hayat. İnsanlar, ilişkilerinde bazen aynı döngüye takılır, aynı hataları tekrar eder. Ve tam da o noktada, biri çıkıp “Bu konu el çektirilen bir şey oldu” dediğinde, diğer herkes bir an durur. Çünkü o anki karar, bu ilişkideki herkes için “son nokta”nın koyulmasıdır. Artık bir şeyin tekrar etmesi mümkün değildir, çünkü bu meseleye dair yapılacak bir şey yoktur.
Bir örnek verecek olursam, çocukken anne-babam arasında bir konu hep gündeme gelirdi. Babam bir türlü annemin yaptığı yemeği beğenmezdi, her seferinde bir eleştiri yapar, annem ise tepki gösterirdi. Fakat bir noktada, annem “Bu konu artık el çektirilen bir şey haline geldi, bu yemeği bir daha konuşma” dedi. O andan sonra, yemekle ilgili hiçbir şey tartışılmadı. Bu, çok basit bir örnek ama aslında insan hayatındaki küçük kararların nasıl dil üzerinden anlaşılacağını gösteriyor.
El Çektirilen ve Toplumsal Pratik
El çektirilen deyimi sadece bireysel ilişkilerde değil, toplumda da sıkça kullanılır. Özellikle toplumda anlaşmazlıkların olduğu, belirli bir konu hakkında sürekli tekrarlanan konuşmaların olduğu durumlarda, bir kişi ya da grup diğerine “el çektirilen” demek suretiyle, artık bu konu hakkında daha fazla konuşulmayacağını belirtebilir. Bir bakıma bu, bir tür sosyal mühendislik gibi de düşünülebilir. Çünkü bu kelime, toplumsal bir durumu “kapatmak” ve herkesin ortak bir düşünceye sahip olmasını sağlamak amacıyla kullanılabilir.
Mesela, bir arkadaş grubu arasında sürekli yapılan ve kimseyi tatmin etmeyen tartışmalar, bazen “El çektirilen” kelimesiyle bitirilebilir. Bu, karşılıklı olarak konuya dair herkesin hemfikir olduğu ve “artık yeter” dediği bir anın vurgusudur.
Sonuç Olarak: “El Çektirilen” Ne Anlama Geliyor?
Günlük hayatımızda sıkça kullandığımız bu deyim, aslında pek çok anlam taşıyor. Belki de kelimeyi ilk duyduğumda, sadece basit bir tavsiye ya da uyarı gibi algılamıştım. Ancak zamanla, aslında insanların hayatlarındaki çeşitli sosyal bağlamlarda bu tür kelimelerin ne kadar güçlü bir yer tutabileceğini fark ettim. El çektirilen sözlük anlamı nedir sorusunun cevabı, bir bakıma insanların bir konuyu sonlandırma ve bir konuya dair artık müdahale etmeme kararı vermesiyle ilgilidir.
Dil, her zaman toplumsal yapıyı yansıtır. Bu deyim de tam olarak toplumda belli bir kesimin ortak bir karara vardığı noktada devreye girer. “Artık bu konu bitti” demek için kullanılan bu ifadenin derinliği, aslında sosyal hayatımızın bir özeti gibidir.