Bilim Sözcüğünün Eş Anlamlısı Nedir? (Ya da Belki De: Ne Alaka?)
Bugün, gözlerimin içine bakıp bana “Bilim nedir?” diye soran bir arkadaşım oldu. Evet, yanlış duymadınız, arkadaşım! Bilim hakkında derin düşünceler içinde kaybolmuş birisi olarak, o an gerçekten ne yapmam gerektiğini bilmiyorum. Ne de olsa, bizler 25 yaşındaki İzmirli, hayatı biraz mizahla geçirmeyi seven, ama bazen de bu kadar derin düşündüğümüzden ciddi anlamda stres olan genç yetişkinleriz. Neyse, konuya dönelim: Bilim sözcüğünün eş anlamlısı nedir?
“Bilim” Ne Demek? (Gerçekten Hadi Şimdi Ciddiyet Lütfen)
İlk olarak, “bilim” kelimesiyle ne demek istediğimi netleştirsek mi? Çünkü bazen “bilim” dediğimizde uzaya falan giden roketler değil, akşam eve gelip “Bütün gün çalıştım” deyip saatlerce bilgisayar ekranında gezinmek de olabiliyor. Yani, bilim deyince aklımıza ne gelir, ona bir bakalım.
Bilim, basitçe açıklamak gerekirse, doğayı, evreni, insanı ve var olan her şeyi sistematik bir şekilde inceleme ve anlamaya çalışma sürecidir. Ama bir de şu var: Birine “Bilim yapıyorum” demek de bazen “Zaten bütün gün TikTok’ta takıldım” demek gibi olabiliyor. Ama durun, ben tam da bunu demek istemiyorum. Bilim, dediğimiz gibi doğayı anlama süreci.
Ama ben de bir an “Bilim” sözcüğünün eş anlamlısını düşünmeye başlayınca, düşündüm ki: Ya bu kelimenin karşılığı aslında ne?
Bilim Sözcüğünün Eş Anlamlısı Nedir? (Cevaplar, Birer Espri Gibidir)
1. Araştırma: Evet, bilim dediğimizde aslında hepimizin en sevdiği şey olan araştırmayı kastediyoruz. Düşünsenize, akşam geç saate kadar bir şey araştırmak! Gözlerim bir anda pörtledi, odadaki ışık sanki daha parlak göründü. Araştırma yaparken bulduğum o “hayatımı değiştirecek bilgi”yi bulmak, gerçekten bir bilim insanı gibi hissettiriyor. Tabii bazen o bilgi sadece “kendi aradığım yerden internet tarifini bulmak” oluyor. Ama olsun, ne fark eder?
2. Deney: Bilimle ilgili her şey bir deneyle başlar, değil mi? Ama işin ilginç tarafı, bazen en garip deneyleri hayatımızda en sık biz yapıyoruz. Mesela, “Ya bu aralar gece çok geç yatıyorum, acaba uyku düzenim bir deneysel çalışma yapmaya değer mi?” diye düşünmek… Ve tabii ki uykusuzluktan oluşan o mükemmel, “bilimsel” halle bilgisayar başında bir şeyler yazmak. Benim denemelerim genelde bunun gibi oluyor.
3. Keşif: Bilimin eş anlamlısı değil, belki de birincil amaçlarından biri keşfetmek. Her gün, yeni bir şeyler öğrenmek, evreni anlamak, ve bazen de bir arkadaşın “Ya biliyor musun, bu şarkının sözleri aslında başka bir dildeymiş?” diye söylemesi de keşif olabilir. O an “Bunu nasıl hiç fark etmedim?” diye düşünüp, keşfetmek adına bir dakikalığına ciddi bir insan oluyorum.
4. İnceleme: Evet, inceleme de bir başka eş anlamlı. Çünkü bir şeyi anlamadan önce onu incelemek gerek. Ne de olsa, ben de her gün biraz inceleme yaparak yaşıyorum. Bu inceleme bazen sadece sabah kahvemi hazırlarken, “Neden bu kadar tembelim?” sorusunu kendime sormaktan ibaret oluyor. Yani, inceleme yapıyoruz, evet, ama genelde kendimizi… Hmmm, ilginç.
Bilim İle İlgili Komik Bir Deneyim (Bazen Her Şey Görünenden Farklıdır)
Geçen gün, evde kahve içerken bir anda sosyal medyada bir paylaşım gördüm. “Bilimsel bir deney yapmaya ne dersin?” diye yazıyordu. “Tabii ki,” dedim ve hemen katıldım. Deney şöyleydi: Bir grup insan, bir hafta boyunca her gün saat 9:00’da çikolata yediğinde, kendilerini daha mutlu hissediyorlar mıymış? Ne de olsa, bilim yapıyoruz, değil mi? Ne kadar bilimsel görünüyor! O hafta boyunca çikolata yemiş olmam, hayatımda yaptığım en “bilimsel” şeydi. Sonuç olarak, mutlu oldum! Ama ya gerçekten bilimsel bir sonuç varsa? Kim bilir…
Bilim ve Günlük Hayat
Bazen bir şeyleri çok ciddiye almak gerekmiyor, bence. Bilim deyince illa astronomiye ya da karmaşık teorilere boğulmak zorunda değilsiniz. Mesela, sabah uyandığınızda yaptığınız o kahve seçimi bile bilimsel bir tercih olabilir. Çünkü her zaman yaptığınız şeylerin sebebini bilirsiniz ya, işte o da bir tür keşiftir, bir tür bilim.
Bir arkadaşımın “Ne var, bilim falan” demesiyle her şey bitti tabii. Ben de bu kadar araştırarak bulduğum eş anlamlılarla ona bir cevap verdim. Sonuçta “Bilim” dediğimiz şey, aslında hayatın her anına sirayet ediyor. Kendi hayatımıza bilimsel bir yaklaşım getirip, sürekli olarak yaptığımız şeyleri anlamaya çalışmamız gerekiyor. İster TikTok videosu izlerken, ister bir deney yaparken, her şeyin bir bilimsel tarafı var, değil mi?
Sonuç Olarak, Bilim ve Hayat
Bilim sözcüğünün eş anlamlısı aslında tam olarak ne? Bunu belki de ancak hayatın içindeki keşiflerle anlayabiliriz. Bilim, araştırma, deney, keşif ve inceleme – bunlar sadece kelimeler değil, hayatımızda sıkça karşılaştığımız, bazen fark etmediğimiz, ama her zaman olan şeylerdir.
Sonuç olarak, Bilim sözcüğünün eş anlamlısı çok geniş. Araştırma yaparken kahve içmek, deney yaparken çikolata yemek ve keşfettiğimiz her şeyin derinliklerine inmek, aslında her an bilim yapmaktır. Kim bilir, belki de bir gün sabahki kahve tarifimi de bilimsel bir buluş olarak sunarım!